enfo.tr / Yayınlar Public

MAKALE

markdown

Kasım 01, 2026 Makale + Video

**Daha az HTML, daha çok içerik.** ENFO Markdown, Blogger yazılarını başlıklar, görseller, videolar, tablolar, kod örnekleri, bilgi kartları ve kaynakçalarla hazırlamayı kolaylaştırır. Bu örnek yayın, desteklenen yazım biçimlerini tek bir yerde gösterir.

> Bu sayfa hem kullanım rehberi hem de canlı deneme içeriğidir. Kendi yazılarında yalnızca ihtiyacın olan bölümleri kullanabilirsin.

## 1. Markdown yazma alanı

Blogger'da yeni yayın oluştur. HTML görünümünde `textarea.enfo-markdown-source` alanını ekle ve Markdown metnini bu alanın içine yaz. Tema bu alanı bulduğunda içeriği ENFO tasarımına dönüştürür. Normal HTML ile yazılmış eski yayınlar bu işlemden etkilenmez.

Yayın başlığını ve Blogger'ın arama açıklamasını Blogger'ın kendi alanlarında doldur. Markdown içindeki ilk başlığı ana başlık olarak kullanmak zorunda değilsin; yazının yapısına göre `##` ile bölüm başlıklarından başlamak da mümkündür.

## 2. Metin biçimlendirme

Normal paragraf yazımı için özel bir işaret gerekmez. Paragraflar arasında boş satır bırak.

**Kalın metin**, *italik metin*, ~~üstü çizili metin~~ ve `satır içi kod` kullanabilirsin. Bir bağlantı eklemek için [ENFO web sitesini](https://www.enfo.tr) kullan.

### Listeler

- Bilgiye erişim
- Bilgiyi değerlendirme
- Bilgiyi uygulama

1. Problemi tanımla.
2. Güvenilir kaynakları incele.
3. Sonucu doğrula.

### Görev listesi

- [x] Kaynakları belirle
- [x] Teknik içeriği kontrol et
- [ ] Uygulama koşullarını doğrula

### Alıntı

> İyi bir teknik açıklama yalnızca sonuca değil, o sonuca nasıl ulaşıldığına da yer verir.

## 3. Görseller: altyazı, masaüstü ve mobil boyut

Markdown görsel sözdizimi şöyledir:

`![Alternatif metin](GÖRSEL_URL "Görsel altyazısı")`

Alternatif metin erişilebilirlik içindir. Tırnak içindeki metin görselin altında altyazı olarak gösterilir.

### Boyutları bağımsız ayarlama

Görselin sonuna süslü parantez içinde seçenekleri ekle:

`![Robotik kol](GÖRSEL_URL "Endüstriyel robotik kol"){width=38% mobile=88% align=right}`

- `width=38%`: Yalnızca masaüstü genişliğini belirler.
- `mobile=88%`: Yalnızca mobil genişliğini belirler.
- `align=right`: Masaüstünde görseli sağa alır, metni yanından akıtır.
- Mobilde sağ/sol/inline akış kaldırılır; görsel ortalanmış bir bloğa dönüşür.

Aşağıdaki seçenekler de kullanılabilir:

| Seçenek | Masaüstü varsayılanı | Mobil varsayılanı |
|---|---:|---:|
| `size=small` | %38 | %52 |
| `size=medium` | %62 | %76 |
| `size=large` | %82 | %92 |
| `size=full` | %100 | %100 |

Özel bir mobil ölçü vermek istersen `mobile=88%` gibi bir değer kullan. `mobile` belirtilmezse görsel seçilen boyutun mobil varsayılanını kullanır. Böylece `width=38%` mobil görseli zorla küçültmez.

### Metin içinde sağa veya sola görsel

Paragrafın içinde bir görsel kullanarak metnin masaüstünde görselin yanından akmasını sağlayabilirsin. `align=left` veya `align=right` kullan. Dar ekranda metin sıkışmasın diye görsel otomatik olarak ayrı satıra geçer.

Makine izleme sistemlerinde titreşim verisi, ekipmanın çalışma davranışını anlamaya yardımcı olur. ![Titreşim ölçümü](https://images.unsplash.com/photo-1581092160562-40aa08e78837?auto=format&fit=crop&w=900&q=80 "Teknik inceleme ve ölçüm ortamı"){width=36% mobile=84% align=right} Ölçüm sonuçları değerlendirilirken sensörün konumu, örnekleme sıklığı, makinenin yükü ve çalışma koşulları birlikte ele alınmalıdır. Tek bir ölçüm değerinden hareketle kesin arıza teşhisi koymak doğru değildir.

### Ortalanmış görsel

![Endüstriyel üretim hattı](https://images.unsplash.com/photo-1567789884554-0b844b597180?auto=format&fit=crop&w=1400&q=85 "Üretim ortamında otomasyon uygulaması"){size=large mobile=96% align=center}

### Görsel galerisi

:::gallery
![Robotik kol](https://images.unsplash.com/photo-1581092580497-e0d23cbdf1dc?auto=format&fit=crop&w=900&q=80 "Robotik otomasyon")
![Teknik çalışma](https://images.unsplash.com/photo-1581092160607-ee22621dd758?auto=format&fit=crop&w=900&q=80 "Laboratuvar ortamı")
![Üretim tesisi](https://images.unsplash.com/photo-1567789884554-0b844b597180?auto=format&fit=crop&w=900&q=80 "Üretim hattı")
:::

## 4. Video ve ses

### YouTube videosu

:::youtube https://www.youtube.com/watch?v=M7lc1UVf-VE
YouTube gömme örneği. Kendi yayınında bu adresi ilgili videonun bağlantısıyla değiştir.
:::

### MP4 veya WebM video

:::video https://interactive-examples.mdn.mozilla.net/media/cc0-videos/flower.mp4
Tarayıcı içi video oynatıcı örneği. Dosya adresi HTTPS olmalı ve desteklenen bir video uzantısı kullanmalı.
:::

### Ses dosyası

:::audio https://interactive-examples.mdn.mozilla.net/media/cc0-audio/t-rex-roar.mp3
Ses oynatıcı örneği. MP3, M4A, OGG, WAV, AAC, FLAC ve OPUS uzantıları desteklenir.
:::

## 5. Bilgi kartları

ENFO'ya özel kartlar `:::kart-türü Başlık` ile başlar ve tek başına `:::` satırıyla biter. Kartın içinde normal Markdown yazabilirsin.

:::grid
:::definition Dijital ikiz
Fiziksel bir varlığın, sürecin veya sistemin dijital ortamda temsil edilmesidir. Model, gerçek sistemden gelen verilerle güncellenebilir.
:::

:::tip Uygulama ipucu
Bir dijital ikiz projesine başlamadan önce hangi kararın veya problemin destekleneceğini açıkça tanımla.
:::

:::example Basit senaryo
Bir üretim makinesinden sıcaklık ve titreşim verileri alınır. Bu veriler dijital modele aktarılır ve olağan dışı davranışlar incelenir.
:::

:::note Kısa bilgi
Dijital model, fiziksel sistemle aynı şey değildir. Modelin kapsamı, varsayımları ve doğruluğu ayrıca değerlendirilmelidir.
:::
:::

:::warning Dikkat edilmesi gereken nokta
Örnek değerler, üretici katalogları veya standartlarla doğrulanmadan gerçek bir mühendislik tasarımında doğrudan kullanılmamalıdır.
:::

:::danger Güvenlik uyarısı
Elektrik, hareketli makine ve basınçlı sistemlerde uygulama yalnızca gerekli yetkinliğe sahip kişilerce, ilgili güvenlik prosedürlerine uyularak yapılmalıdır.
:::

:::success Doğru yaklaşım
Ölçüm sonuçlarını tek bir eşik değerine indirgemek yerine çalışma koşulları, geçmiş veriler ve ölçüm belirsizliğiyle birlikte değerlendirmek daha sağlıklı sonuç verir.
:::

:::takeaway Akılda kalsın
Dijital ikiz, yalnızca üç boyutlu bir model değil; fiziksel sistemle veri alışverişi kuran, amaca yönelik bir dijital temsil yaklaşımıdır.
:::

:::formula Basit güç hesabı
P = U × I

P: güç (W), U: gerilim (V), I: akım (A). Bu ifade doğru akım veya uygun koşullardaki basit tek fazlı hesaplar için temel bağıntıdır; AC sistemlerde güç faktörü gibi ek büyüklükler dikkate alınır.
:::

:::code Python ile ortalama hesaplama
```python
measurements = [12.1, 12.4, 11.9, 12.2]
average = sum(measurements) / len(measurements)
print(f"Ortalama: {average:.2f}")
```
:::

:::quote Bir düşünce
Teknik bir sistemi anlamak, bileşenlerini tanımak kadar bu bileşenler arasındaki ilişkileri de incelemeyi gerektirir.

— Editoryal not
:::

:::stat Örnek gösterge seti
| Gösterge | Örnek değer | Birim |
|---|---:|---|
| Sıcaklık | 72 | °C |
| Titreşim RMS | 2.4 | mm/s |
| Çalışma süresi | 8 | saat |

Bu değerler yalnızca örnektir; gerçek ölçüm veya performans verisi değildir.
:::

:::process Bir inceleme süreci
1. İncelenecek sistemi ve amacı tanımla.
2. Uygun sensör ve veri kaynaklarını belirle.
3. Veriyi topla ve kalitesini kontrol et.
4. Bulguları doğrula ve raporla.
:::

:::compare Yaklaşım karşılaştırması
**Reaktif bakım:** Arıza ortaya çıktıktan sonra müdahale edilir.

**Kestirimci bakım:** Sensör verileri ve eğilimler kullanılarak olası arızalar önceden değerlendirilmeye çalışılır.
:::

:::checklist Uygulama öncesi kontrol
- [ ] Amaç ve kapsam tanımlandı.
- [ ] Ölçüm cihazları kontrol edildi.
- [ ] İlgili güvenlik prosedürleri incelendi.
- [ ] Sonuçları doğrulayacak yöntem belirlendi.
:::

:::timeline Bir projenin aşamaları
1. İhtiyacın belirlenmesi
2. Veri ve model altyapısının kurulması
3. Pilot uygulama
4. Doğrulama ve iyileştirme
5. Ölçeklendirme
:::

:::question Kendini değerlendir
Bir sensör verisindeki ani değişimin gerçek bir arızadan mı yoksa ölçüm hatasından mı kaynaklandığını nasıl ayırt edersin? Hangi ek bilgilere ihtiyaç duyarsın?
:::

:::source İleri okuma
- NIST — OT Security kaynakları: [NIST SP 800-82 Rev. 3](https://csrc.nist.gov/pubs/sp/800/82/r3/final)
- ISO — Üretim için dijital ikiz çerçevesi: [ISO 23247](https://www.iso.org/standard/75066.html)
:::

## 6. Ayrıntı alanı

:::details Bu bölümü açarak ek açıklamayı görüntüle
Açılır alanlar, ana anlatımı bölmeden ek not, teknik açıklama, kısa sözlük veya ileri düzey ayrıntı sunmak için kullanılabilir. İçerik yine Markdown olarak yazılır.

- Alt maddeler kullanılabilir.
- **Kalın** ve *italik* biçimlendirme korunur.
:::

## 7. Kod blokları

Kod blokları üç ters tırnakla açılır. Açılış satırında dil adını yazmak kodun etiketlenmesini ve temadaki kod araçlarının dili tanımasını sağlar.

```javascript
const readings = [18, 21, 19, 22];
const average = readings.reduce((sum, value) => sum + value, 0) / readings.length;
console.log(average);
```

```json
{
  "device": "sensor-01",
  "temperature": 72.4,
  "unit": "celsius",
  "status": "online"
}
```

## 8. Tablolar

| Bileşen | Görevi | Örnek |
|---|---|---|
| Sensör | Fiziksel büyüklüğü ölçer | Sıcaklık sensörü |
| Veri toplama | Ölçümleri aktarır | PLC / IoT ağ geçidi |
| Dijital model | Sistemi temsil eder | Simülasyon modeli |
| Analiz | Veriden anlam çıkarır | Eğilim analizi |

Geniş tablolar mobil ekranda kendi alanı içinde yatay kaydırılabilir.

## 9. Metin içi atıf ve kaynakça

Metin içinde kaynak göstermek için kaynak anahtarını `[@anahtar]` biçiminde yaz. Birden fazla kaynağı aynı noktada göstermek için anahtarları noktalı virgülle ayır: [@nist-ot; @iso-23247].

NIST'in OT güvenliği rehberi, operasyonel teknoloji sistemlerinde güvenlik risklerinin ve koruma önlemlerinin ele alınmasına yönelik çerçeve sunar [@nist-ot]. Üretim sistemlerinde dijital ikiz yaklaşımının çerçevesi ise ISO 23247 serisinde tanımlanır [@iso-23247].

Kaynakçayı yazının sonunda tanımla. Her kayda metin içinde kullandığın anahtarı ver; aynı anahtar atıflarla otomatik olarak eşleştirilir.

:::references Kaynakça ve Referanslar
nist-ot | National Institute of Standards and Technology. Guide to Operational Technology (OT) Security, NIST SP 800-82 Rev. 3. [Resmî yayın](https://csrc.nist.gov/pubs/sp/800/82/r3/final).
iso-23247 | International Organization for Standardization. ISO 23247 — Automation systems and integration: Digital twin framework for manufacturing. [Standart bilgisi](https://www.iso.org/standard/75066.html).
:::

## 10. Dosya ve harici bağlantılar

PDF, ZIP, CSV veya başka dosyaları normal bağlantılarla sunabilirsin. Dosyanın erişilebilir ve paylaşım izninin uygun olduğundan emin ol.

- [Örnek PDF dokümanı](https://www.w3.org/WAI/ER/tests/xhtml/testfiles/resources/pdf/dummy.pdf)
- [Örnek CSV dosyası](https://people.sc.fsu.edu/~jburkardt/data/csv/addresses.csv)
- [ENFO ana sayfası](https://www.enfo.tr)

## 11. Sık kullanılan komutlar

| Komut | Kullanım amacı |
|---|---|
| `:::definition` | Kavram ve tanım kartı |
| `:::example` | Uygulama örneği |
| `:::tip` / `:::note` | İpucu veya kısa bilgi |
| `:::warning` / `:::danger` | Uyarı ve güvenlik |
| `:::success` / `:::takeaway` | Doğru yaklaşım ve ana çıkarım |
| `:::formula` / `:::code` | Formül veya kart içinde kod |
| `:::quote` / `:::source` | Alıntı ve ileri okuma |
| `:::stat` / `:::compare` | Göstergeler ve karşılaştırma |
| `:::process` / `:::timeline` | Süreç ve zaman çizelgesi |
| `:::checklist` / `:::question` | Kontrol ve değerlendirme |
| `:::grid` | Kartları iki sütunlu grupta sunma |
| `:::gallery` | Görsel galerisi oluşturma |
| `:::youtube` | YouTube videosu gömme |
| `:::video` / `:::audio` | MP4/WebM veya ses dosyası oynatma |
| `:::details` | Açılır ek açıklama |
| `:::references` | Kaynakça ve atıf eşleştirmesi |
| `$ ... $` / `$$ ... $$` | Satır içi ve blok matematik |
| `[^anahtar]` | Dipnot ve dipnot açıklaması |
| Mermaid kod bloğu | Akış şeması ve diyagram |

## 12. Görsel ayarları için kısa özet

```markdown
![Alternatif metin](GÖRSEL_URL "Altyazı"){size=medium}
![Alternatif metin](GÖRSEL_URL "Altyazı"){width=38% mobile=88% align=right}
![Alternatif metin](GÖRSEL_URL "Altyazı"){size=full align=center}
```

- `width`: Masaüstü genişliği.
- `mobile`: Mobil genişliği. `width` değerinden bağımsızdır.
- `size`: `small`, `medium`, `large`, `full` hazır boyutlarından biri.
- `align`: `left`, `right`, `center`, `inline`.
- Görselin `alt` metnini açıklayıcı yaz; altyazıyı isteğe bağlı ekle.

## 13. Matematiksel ifadeler (KaTeX)

Satır içi formüllerde `$ ... $` kullan. Örneğin, Newton'un ikinci hareket yasası $F = m \cdot a$ biçiminde yazılır.

Ayrı satırda göstermek istediğin formülleri `$$ ... $$` veya `\[ ... \]` arasına al:

$$
E_k = \frac{1}{2}mv^2
$$

Kesit üzerindeki normal gerilme için:

\[
\sigma = \frac{F}{A}
\]

- Satır içi matematik: `$ ... $`
- Blok matematik: `$$ ... $$` veya `\[ ... \]`
- Matematik işaretleri kod bloklarının ve satır içi kodların içinden dönüştürülmez.
- KaTeX yalnızca yazıda matematik ifadesi bulunduğunda yüklenir.

## 14. Dipnotlar

Dipnot işaretini metin içinde `[^anahtar]` biçiminde kullan. Açıklamayı yazının sonunda aynı anahtarla tanımla. Dipnotlar otomatik numaralandırılır ve her dipnottan metindeki işaretine geri dönüş bağlantısı eklenir.

Bir ölçüm sonucunu değerlendirirken cihazın kalibrasyon durumu da dikkate alınmalıdır.[^kalibrasyon]

Dijital ikiz modellerinde veri kalitesi, model çıktılarının güvenilirliğini doğrudan etkileyebilir.[^veri-kalitesi]

[^kalibrasyon]: Kalibrasyon aralığı ve yöntemi, cihaz türüne ve ilgili prosedürlere göre belirlenmelidir.
    Ölçümden önce üretici dokümanı ve geçerli kalite prosedürü kontrol edilmelidir.
[^veri-kalitesi]: Eksik, gecikmiş veya hatalı sensör verileri model davranışının yanlış yorumlanmasına neden olabilir.

## 15. Diyagram ve akış şemaları (Mermaid)

Mermaid diyagramı için kod bloğunun dilini `mermaid` olarak belirt. Diyagram, kaynak koddan otomatik oluşturulur.

### Veri işleme akışı

```mermaid
flowchart TD
    A[Veri toplama] --> B[Ön işleme]
    B --> C[Kalite kontrolü]
    C --> D[Dijital model]
    D --> E[Analiz ve raporlama]
```

### Sistemler arası etkileşim

```mermaid
sequenceDiagram
    participant S as Fiziksel Sistem
    participant G as Veri Geçidi
    participant D as Dijital Model
    S->>G: Sensör verisi gönderir
    G->>D: Doğrulanmış veri aktarılır
    D-->>G: Analiz sonucu
    G-->>S: İzleme / karar desteği
```

Mermaid güvenlik ayarı `strict` olarak kullanılır. Diyagram içindeki HTML etiketleri ve tıklanabilir eylemler çalıştırılmaz. Diyagram kütüphanesi yalnızca Mermaid kod bloğu bulunduğunda yüklenir.

## 16. Hangi özellik ne zaman yüklenir?

| Özellik | Yükleme davranışı |
|---|---|
| Markdown dönüştürücü | Markdown kaynak alanı bulunan makalede |
| KaTeX | Matematik işareti bulunan Markdown makalesinde |
| Mermaid | `mermaid` kod bloğu bulunan Markdown makalesinde |
| DOMPurify | Markdown çıktısını temizlemek için |

Bu yaklaşım, matematik veya diyagram kullanmayan yazılarda gereksiz kütüphane yüklenmesini önlemeye yardımcı olur.

## Sonuç

ENFO Markdown'ın amacı, yazım sürecindeki HTML yükünü azaltırken yayınların düzenli ve tutarlı görünmesini sağlamaktır. İçeriğe uygun başlıkları, medyayı, bilgi kartlarını ve kaynakları seç; her yazıda tüm bileşenleri kullanmak zorunda değilsin.

**ENFO — Dijital kültürü keşfet. Bağımsız öğren. Sürekli geliş.**

# ENFO — Blogger etiketleriyle içerik türü

Artık manuel yayın türünü Markdown yorumuyla veya HTML metadata alanıyla vermek zorunda değilsin. Blogger yazısının **Etiketler** alanına doğrudan aşağıdaki etiketlerden birini eklemen yeterli.

| Blogger etiketi | Kart türü |
|---|---|
| Video | VİDEO |
| Vlog | VLOG |
| Proje | PROJE |
| Proje Günlüğü | PROJE GÜNLÜĞÜ |
| Kitap | KİTAP |
| Kitap Bölümü | KİTAP BÖLÜMÜ |
| Makale | MAKALE |
| Makale + Video | MAKALE + VİDEO |
| Podcast | PODCAST |
| Rehber | REHBER |
| Kılavuz | KILAVUZ |
| Teknik Not | TEKNİK NOT |
| Araştırma | ARAŞTIRMA |
| İnceleme | İNCELEME |
| Haber | HABER |
| Söyleşi | SÖYLEŞİ |
| Vaka Analizi | VAKA ANALİZİ |
| Eğitim | EĞİTİM |
| Sunum | SUNUM |
| Kaynak | KAYNAK |
| Dokümantasyon | DOKÜMANTASYON |
| Karşılaştırma | KARŞILAŞTIRMA |
| Deney | DENEY |
| Deneme | DENEME |
| Etkinlik | ETKİNLİK |
| Portfolyo | PORTFOLYO |
| Webinar | WEBINAR |
| Canlı Yayın | CANLI YAYIN |
| Duyuru | DUYURU |

## Kurallar

- Bir yayında **tek bir içerik türü etiketi** kullan. Birden fazla tür etiketi eklersen ilk eşleşen etiket kullanılır.
- Manuel tür etiketi kartta ve yayın türü göstergesinde ilk JavaScript güncellemesinde uygulanır; Atom/içerik taramasını beklemez.
- Tür etiketi yoksa mevcut otomatik tespit devam eder: içerikteki ilk uygun medya değerlendirilir; YouTube videosu bulunursa video türü seçilir.
- Tür etiketleri konu dizininde, hızlı konu filtrelerinde ve makale konu etiketlerinde gösterilmez. Kartın altındaki konu etiketi olarak ilk normal etiket korunur.
- Kapak görseli sistemi değişmedi. Manuel kapak ve otomatik ilk görsel/YouTube taraması mevcut haliyle çalışır.
- Etiketler Türkçe karakter ve büyük/küçük harf farklılıklarıyla da tanınır.

Kendal Ümit ADAR

Merhaba! Yönetim Bilişim Sistemleri ve Makine Mühendisliği alanlarında lisans derecelerine sahibim. Teknoloji, bilişim ve mühendislik alanlarındaki bilgi, deneyim ve merak ettiklerimi paylaşmak için buradayım.

markdown

Kendal Ümit ADAR

Yorumlar

Yorum Gönder

Test Yayını

Test Yayını

MacBook charging peacefully beside my PC desktopy PC desktopy PC desktopy PC desktopy PC desktopy

Puppies Protected Lost Alabama Boy

markdown

Sample Post with Pagination and Slide Featured Content

Kendal Ümit ADAR

İlginizi Çekebilir

Yorumlar

Yorum Gönder